Januari 2013 begint boterzacht zodat het voor de echte fanatiekelingen onder ons moeilijk stilzitten is. Kletsnatte grond is echter helemaal niet ideaal om aan de slag te gaan.
De laatste gewassen zoals spruiten, prei, schorseneren staan nog in de moestuin als er al opnieuw aan het nieuwe seizoen kan worden gedacht.
Vroeg tuinieren is echter slechts weggelegd voor diegenen die over een serre of koude bak beschikken of mensen die tuinieren op een lichte zandgrond die snel opwarmt.
Temper uw enthousiasme en hou er rekening mee dat zaaien weinig zin heeft als de grondtemperatuur lager is dan 5°C.
In januari eindigen de zes donkere weken maar die worden gevolgd door wat normaal de koudste week van het jaar kan zijn met de ‘vriesheiligen’: Sint Paulus (15/1)- Sint Antonius-met-zijn-varken (17/1) en Sint Sebastiaan (20/1).

Als u nog geen teeltplant hebt opgesteld, wordt het nu tijd.
Bestel ook tijdig uw zaden.

VOLLE GROND
• In volle grond kan op goed voorbereide percelen eventueel, kervel, radijzen, veldsla en spinazie 
(breedblad) worden gezaaid.
Doe dit bij voorkeur op percelen die voorbereid zijn en die overdekt zijn met een tunnel van plastic folie, of waarop zwarte plasticfolie werd gelegd, zodat het perceel kan opwarmen. Belangrijk is dat de percelen waarop men zaait goed doorlatend zijn en op een beschutte plek liggen. Grond die het koude water vasthoudt is nefast voor het kiemen van zaden. Wie niet over een lichte zandgrond beschikt wacht beter.
Tegen het einde van de maand kunnen ook wortelen worden gezaaid. Gebruik uiteraard een aangepast ras. Rondo is een ras van kogelronde wortels die mooi van vorm zijn en lekker van smaak. Amsterdam is ook een vroege soort en is de zoetste wortel.

• Look en sjalot kunnen worden geplant als de grond niet bevroren is.

• Het spitwerk verderzetten. Vooral zwaardere (kleigrond) grond wordt omgespit en goed verteerde compost onderwerken om de structuur van de grond te verbeteren.
Beschikt u niet over verse stalmest dan kan er gedroogde koemest worden ondergewerkt.
Gedroogde koemest is een organisch bodemverbeterend middel dat zorgt voor een betere structuur en een hoger vochthoudend vermogen van de bodem. Het is gebruiksvriendelijker dan verse mest. Het is gedroogd en gesteriliseerd en dus vrij van ziektekiemen en insecten.
Bewerk geen te natte, besneeuwde of bevroren grond.

• Als het niet vriest kunnen fruitbomen worden gesnoeid.

• Herfstframbozen kunnen tot tegen de grond worden afgeknipt. Bij zomerframbozen snoeit u alleen de takken van vorig jaar weg. Die zijn duidelijk te herkennen aan de donkere kleur.

• Druivelaar en kiwi snoeien. Niet meer uitstellen.

• Om te voorkomen dat stammen van fruitbomen vorstschade oplopen kan je ze witten. Door dat witten worden de zonnestralen weerkaatst waardoor de schors minder sterk opwarmt. Hierdoor verhinder je ook dat bij sommige soorten de sapstroom te snel op gang komt. Fruitbomen die snel uitlopen en botten vormen kunnen tijdens vorstperiodes schade oplopen.
Witten doe je niet met verf maar met een mengsel van witkalk. INFO

• Fruitbomen worden best nu behandeld tegen insecten en schimmels. Behandel de vruchtbomen eventueel met een produkt op basis van minerale oliën tegen eieren van rode spin en luizen. Behandel de bomen op een droge vorstvrije dag.
Vervang de lijmbanden.

• Voorzie ook al rijshout. Hiervoor gebruik je het best snoeihout van els, populier, wilg, eik en es. Hout van de hazelaar kun je gebruiken als bonenstaken.
Indien mogelijk gebruik je zoveel mogelijk vers rijshout. Op het oude kunnen schimmels overwinteren.

• Nu is het de beste tijd om hazelnoten te snoeien, tenminste als het niet vriest. Knip lange takken in tot de helft van de groei van vorig jaar. Verwijder ook enkele grote takken. Bedoeling is dat alle takken om de vier à vijf jaar bijna tot tegen de grond worden weggeknipt. Gebruik de gesnoeide takken als steunhout voor erwten en voor vaste planten in de siertuin.

• Als je een windscherm wil aanplanten in de moestuin kan je hiervoor aardperen gebruiken. De hoge stammen hebben wel steun nodig.

• Rond fruitbomen haal je best eind januari de beschermende mulchlaag weg.

• U kan nog vruchtbomen planten. Koop bij een gespecialiseerde kweker die deskundig advies kan geven.

• Zaaibakjes en potten ontsmetten door ze in een emmer met chloorwater te dompelen.

SERRE – KOUDE BAK
• In hobbyserres worden regelmatig dezelfde groenten geteeld.
Dat gebrek aan vruchtafwisseling geeft aanleiding tot een zwakke groei. Dit verschijnsel heet "bodemmoeheid". Om het te voorkomen is het aangeraden elk voorjaar, een flinke hoeveelheid compost of humusrijke grond onder te werken.

• Omdat het in een hobbyserre nooit regent, is er geen natuurlijke doorspoeling. Daardoor verzout vroeg of laat de bodem, zeker wanneer je chemische meststoffen gebruikt. Dit verschijnsel kan men herkennen aan een wit laagje op de bodem: de gewassen blijven gedrongen en groeien slecht. Om dat probleem op te lossen, moet je de serrebodem doorspoelen met minstens 100 L water per m2 in een zo kort mogelijke tijd.

• Spinazie zaaien. Kies uiteraard voor vroege rassen zoals bvb Viroflay (Somers).
Omdat de groeiomstandigheden in deze maand meestal wat minder zijn kan u best de zaden een nacht in water laten weken en vervolgens in een warme kamer op een schaaltje laten voorkiemen.
Daarna kan u het zaad breedwerpig uitzaaien of in geultjes zaaien die 2à 3 cm diep zijn.
Bij spinazie is het belangrijk om te zorgen dat de luchttemperatuur niet onder 7°C zakt.
Bij extra koude nachten kan het noodzakelijk zijn om in de onverwarmde serre extra isolatie aan te brengen of noppenfolie boven de percelen aan te brengen.
Nu zaaien betekent oogsten in maart/april.
Zomerwortelen zaaien. De opkweek hiervan duurt vrij lang dus hou hiermee rekening. Zaai op rijen zodat je straks tussen de rijen andere gewassen kan voorzien.

• Wie tuinbonen (labbonen) voor een vroege oogst wil zaaien, doet dit onder een plastic tunnel of onder glas. Het best plaats je de tunnel reeds op voorhand boven het perceel, zodat de grond al kan opwarmen.
U kan het kiemen versnellen door het zaad een nacht voor te weken in niet te koud water en daarna tussen een natte doek in een verwarmde ruimte te laten kiemen.
Na een vijftal dagen als de kiemwortel te voorschijn komt kunt u het zaad onder de tunnel of in de koude bak uitzaaien en bedekken met een viertal cm grond.
Als de plantjes boven komen moet u goed luchten en afharden, zorg dat de plantjes niet te spichtig opgroeien.
Opgelet: dit geldt niet voor prinsessen-, snij- en dopbonen. Deze kunnen pas na half mei worden uitgeplant.
(Tuinbonen = vicia faba; boontjes = phaseolus vulgaris en multiflorus)

• Ook peulen/ erwten kunnen op deze manier worden opgekweekt.
Eveneens op een beschutte plek waar de grond niet te nat is of onder glas. Indien we ook dit jaar een eerder zachte winter hebben dan zal u misschien in mei erwten uit eigen tuin kunnen plukken.
Erwten hebben namelijk niet echt hoge temperaturen nodig om te kiemen. In maart kunnen ze worden uitgeplant.
Planten kan ook in potjes. Het zaad voorweken en 4 à 5 zaadjes in potjes planten.
Erwten verkiezen lichte grond.

• Rabarber forceren.
Voor het forceren van rabarber neem je tweejarige pollen waarvan nog niet is geoogst.
Als het blad is afgestorven gaat de plant in rust. Om de rust te verbreken kan je de planten naar een verwarmde plaats halen waar de temperatuur tussen 14 en 16°C ligt.
De planten moeten in een donkere ruimte worden gezet, door de hogere temperatuur komt de plant uit rust en gaat groeien. De plant groeit en zoekt naar licht maar vindt dit niet en produceert geen chlorofyl.Door gebrek aan licht worden de stengels lichtrood. Deze stengels worden als primeurgroente verkocht en hebben een veel fijner aroma en zijn zoeter van smaak.
Er bestaan ook speciale potten die over de plant worden geplaatst.

• Ook bloemen zaaien zoals reukerwten

HUISKAMER
• In de huiskamer ( op de vensterbank van de keuken bijvoorbeeld) kunnen al kiemgroenten gekweekt worden.

• Tuinkers zaaien.

• Kropsla voorzaaien in bakjes bij een temperatuur van 15 tot 18°C. Na opkomst de jonge plantjes verspenen in een groter bakje of in potjes.
Je kan ook rechtstreeks in potjes zaaien: vul kleine potjes met potgrond die het best in een verwarmde ruimte heeft gestaan, maak met een stokje of potlood in het midden een putje en leg daarin 2 à 3 zaadjes. Druk het kuiltje dicht en dek het af met zand.
Als de plantjes opkomen zet je ze op een lichte koele plaats. Zet ze niet te warm of ze worden te spichtig.
Goede rassen zijn: Meikoningin, Wonder der 4 jaargetijden of Appia (Somers)
Bij de krulsla zijn Lollo Bionda en Lollo Rossa populair.

• Voor de teelt van lente-uitjes kan je nu met de opkweek beginnen.
Neem bakjes die zo’n 10cm diep zijn en vul deze met zaai en stekgrond.
Verspreid hierover de zaadjes en zet het bakje op een warme plek in de keuken.
Na zo’n 10 dagen zullen de zaadjes ontkiemt zijn en boven de grond komen.
Zet het bakje dan op een lichte plaats bij een temperatuur van 12- 15°C

• Verder kun je volgende gewassen op een warme plek voorzaaien: koolrabi, venkel, prei, groene soepselder.

• Tegen het einde van de maand kan je ook al beginnen uitkijken naar pootaardappelen om voor te kiemen.


FRUIT
• Ben je van plan om bessenstruiken te planten? Informeer je omtrent de diverse variëteiten en soorten.
Plant niet in periodes met vorst. Bereid het plantgat goed voor en verrijk de bodem eventueel met compost of humusrijke grond.
• Je kan winterstekken nemen.
• Opletten voor wildschade of schade door vogels. Controleer het bindmateriaal.


Aansluitende artikels
  Koude bak  
  Teeltplan
  Goede en slechte combinaties in de moestuin